201603.23
0

Odpowiedzialność zawodowa lekarzy – cz. 1

I.             CZEGO DOTYCZY POSTĘPOWANIE?

Generalnie postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarza sprowadza się do ustalenia czy miało miejsce przewinienie zawodowe oraz wyciągnięcia konsekwencji od lekarza, który się go dopuścił.

Czym jest przewinienie zawodowe? Otóż są to działania lekarza, które wiążą się z naruszeniem zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza (inaczej zwane także: deliktem zawodowym). Podkreślę tutaj, że sam fakt, iż przeciwko lekarzowi toczy się postępowanie nie oznacza automatycznie, że dopuścił się on przewinienia – pod tym względem, podobnie, jak w procesie karnym, obowiązuje zasada domniemania niewinności, ale o tym później.

Odpowiedzialności zawodowej podlegają członkowie izb lekarskich, czyli lekarze, którym okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu.

W tym miejscu zwrócę uwagę na fakt, iż przedmiotem postępowania może być również nieprawidłowe zachowanie lekarza w zakresie stosunków koleżeńskich z innymi lekarzami, a mianowicie – naruszenie art. 52 ust. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej.


Art. 52 ust. 2

Lekarz powinien zachować szczególną ostrożność w formułowaniu opinii o działalności zawodowej innego lekarza, w szczególności nie powinien publicznie dyskredytować go w jakikolwiek sposób.

Publiczna dyskredytacja innego lekarza stanowi przekroczenie granic krytyki, co z kolei stanowi przewinienie zawodowe i podstawę do wszczęcia postępowania. Nadto istotną kwestią jest zachowanie szczególnej ostrożności w formułowaniu opinii o działaniach innego lekarza. W tej materii wypowiedział się Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 9 września 2013 r., wskazując, że za delikt dyscyplinarny (przewinienie zawodowe) może być uznane zachowanie lekarza, nawet niepubliczne, które polegało na niezachowaniu ostrożności przy formułowaniu opinii na temat innego lekarza.

Wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego

Z dnia 9 września 2013 r.

SDI 21/13

1. Przez pojęcie „publiczności” działania sprawcy należy rozumieć taką sytuację, w której miejsce, okoliczności i sposób popełnienia czynu umożliwiają jego dostrzeżenie przez większą, bliżej nieokreśloną liczbę osób.

2. Przepis art. 52 ust. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej poprzez zwrot: „w szczególności”, jedynie przykładowo wskazuje na niedopuszczalność publicznego przekraczania granic krytyki innego lekarza, co nie stoi na przeszkodzie uznaniu za delikt dyscyplinarny również takiego zachowania, które polegało na niezachowaniu ostrożności w formułowaniu opinii względem innego lekarza, ale nie mogło zostać odebrane przez większą liczbę osób.


Jak ma się postępowanie względem innych postępowań? Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy toczy się niezależnie od postępowania dyscyplinarnego czy karnego dotyczących tego samego czynu. W razie potrzeby postępowanie to może zostać zawieszone do czasu zakończenia innych postępowań.


II.           KTO JEST STRONĄ POSTĘPOWANIA?

Stronami postępowania są:

·         Pokrzywdzony

-> osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przewinienie zawodowe

·         Lekarz, którego dotyczy postępowanie lub

·         Obwiniony

-> za obwinionego uważa się lekarza, wobec którego w toku postępowania wyjaśniającego rzecznik odpowiedzialności zawodowej:

- wydał postanowienie o przedstawieniu zarzutów

lub

- przeciwko któremu skierował do sądu lekarskiego wniosek o ukaranie

·         Rzecznik odpowiedzialności zawodowej

-> jest stroną w postępowaniu przed sądem lekarskim


III.          ETAPY POSTĘPOWANIA

Na postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej składają się następujące postępowania (etapy):

1.    Czynności sprawdzające

Podczas czynności sprawdzających wstępnie bada się okoliczności konieczne do ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Nie przeprowadza się dowodu z opinii biegłego ani czynności wymagających spisania protokołu, z wyjątkiem możliwości przesłuchania w charakterze świadka osoby składającej skargę na lekarza.

2.    Postępowanie wyjaśniające

Celem jest wyjaśnienie okoliczności sprawy. Ustala się czy popełniony przez lekarza czyn może stanowić przewinienie zawodowe. W przypadku stwierdzenia, że czyn spełnia przesłanki  przewinienia zawodowego, ustala się obwinionego oraz zbiera, zabezpiecza i w niezbędnym zakresie utrwala się dowody dla sądu lekarskiego.

3.    Postępowanie przed sądem lekarskim

4.    Postępowanie wykonawcze


IV.          POKRZYWDZONY – UPRAWNIENIA

Pokrzywdzony może ustanowić nie więcej niż dwóch pełnomocników spośród lekarzy, adwokatów lub radców prawnych.

W razie śmierci pokrzywdzonego jego prawa w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, w tym prawo dostępu do informacji medycznej oraz dokumentacji medycznej, może wykonywać:

  • małżonek,
  • wstępny,
  • zstępny,
  • rodzeństwo,
  • powinowaty w tej samej linii lub stopniu,
  • osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek,
  • osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o powyżej wymienionych osobach, powinien pouczyć o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z nich.

Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy może ograniczyć pokrzywdzonemu dostęp do akt sprawy w zakresie przewidzianym w ustawach.


V.            OBWINIONY – UPRAWNIENIA

Obwiniony może ustanowić nie więcej niż dwóch obrońców spośród lekarzy, adwokatów lub radców prawnych.

W czasie postępowania istnieje również możliwość ustanowienia obwinionemu obrońcy z urzędu spośród lekarzy, adwokatów lub radców prawnych przez właściwy sąd lekarski w następujących sytuacjach:

  • na uzasadniony wniosek obwinionego,
  • jeżeli organ prowadzący postępowanie uzna za niezbędne ustanowienie obrońcy ze względu na okoliczności utrudniające obronę,
  • gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego i nie ma on obrońcy z wyboru,

W tym ostatnim przypadku, w postępowaniu wyjaśniającym okręgowy sąd lekarski ustanawia obrońcę na wniosek rzecznika odpowiedzialności zawodowej.