201610.23
0

Umowa inwestycyjna – start-up i inwestor

Umowa inwestycyjna

Z umową inwestycyjną będziemy mieli do czynienia, jeśli będąc Projektodawcą (Pomysłodawcą) zdecydujemy się na współpracę z inwestorem (fundusz venture capital) mającym sfinansować nasze przedsięwzięcie będące we wczesnej fazie rozwoju, tzw. start-up.

Na początku należy wyjaśnić czym jest fundusz venture capital. Otóż jest to zewnętrzna inwestycja długo/średnio terminowa w małe bądź średnie przedsiębiorstwa z sektora prywatnego polegająca na objęciu udziałów czy akcji. W ten sposób inwestor staje się współwłaścicielem przedsiębiorstwa. Ten rodzaj inwestycji jest obarczony wysokim poziomem ryzyka niepowodzenia, zatem umowy inwestycyjne zawierają wiele zabezpieczeń na rzecz inwestora.

Do tego rodzaju umów będą miały zastosowanie przepisy ogólne, wspólne dla umów, gdyż umowa inwestycyjna nie figuruje w polskim ustawodawstwie jako umowa nazwana. Wobec tego za kształt postanowień tej umowy odpowiadać będą przede wszystkim ustalenia między stronami.

W takim ogólnym ujęciu umowa inwestycyjna będzie miała mniej więcej następującą budowę:

  1. Określenie stron umowy – najczęściej: Inwestor oraz Projektodawca / Pomysłodawca
  2. Określenie przedmiotu umowy (wzajemne prawa i obowiązki)
  3. Struktura właścicielska
  4. Inwestycja i jej warunki
  5. Cena i warunki płatności
  6. Zasady powoływania i skład organu spółki
  7. Prawa i obowiązki wszystkich bądź poszczególnych wspólników w kwestii zbycia udziałów, konkurencji, pracy na rzecz spółki

Istotne jest, że w zasadzie nie ma żadnego obowiązku tworzenia spółki z Inwestorem, jednakże jest to najpopularniejsze rozwiązanie i dość bezpieczne, zwłaszcza zawiązanie w tym celu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Ponadto umowa inwestycyjna może także posiadać inne elementy, takie jak np. słownik czy definicje, które pozwolą na klarowne ustalenie znaczenia określeń używanych w treści umowy. Może też zawierać oświadczenia Inwestora i Projektodawcy.

Umowa inwestycyjna – ważne klauzule

Jak już wspomniałam uprzednio, fundusz venture capital stanowi inwestycję o dość wysokim ryzyku. Aby w jak najlepszy sposób zabezpieczyć swoje interesy na wypadek niepowodzenia czy zmiany okoliczności, inwestorzy stosują w umowach odpowiednie klauzule. Poniżej przedstawiam kilka, najczęściej używanych klauzul.

  1. Prawo pierwszeństwaRight of first refusal

Prawo pierwszeństwa polega na tym, iż w razie zamiaru zbycia udziałów przez wspólnika, innemu wspólnikowi przysługuje pierwszeństwo do ich zakupu na zasadach takich samych, jak w przypadku  możliwego innego nabywcy. Wspólnik noszący się z zamiarem zbycia udziału jest obowiązany do poinformowania pozostałych wspólników o planowanym zbyciu i jego warunkach w formie oświadczenia. Wówczas pozostali wspólnicy mogą w określonym w umowie czasie zaakceptować przedstawione warunki i wykonać swoje prawo pierwszeństwa przez złożenie oświadczenia, zrzec się tego prawa bądź zachować się w sposób bierny.

  1. Prawo przyciągnięciaDrag along

Wspólnik uprzywilejowany (zbywający) ma możliwość wymuszenia na innych wspólnikach sprzedaż udziałów w spółce wskazanemu przez niego podmiotowi, jeżeli ten podmiot zgłosi chęć nabycia większej liczby udziałów aniżeli posiada wspólnik uprzywilejowany. W praktyce tym wspólnikiem jest zwykle Inwestor. Ma on prawo żądać zbycia udziałów w takiej części i na takich samych warunkach, jakie sam zaproponował. Nie może on natomiast żądać, aby pozostali wspólnicy zbyli większą część udziałów, niż on sam zbywa. Jeżeli zatem zbywa on 30 % swoich udziałów, to może on żądać zbycia jedynie 30 %.

  1. Prawo przyłączeniaTag along

Każdy wspólnik, który nie wykonał swojego prawa pierwszeństwa ma prawo przyłączyć się do zbycia udziałów przez wspólnika zbywającego. Potencjalny nabywca powinien złożyć takiemu wspólnikowi propozycję nabycia jego udziałów na takich samych zasadach, jak w przypadku wspólnika zbywającego w okresie określonym w umowie.

  1. Wyłączność operacyjna

Nakaz wyłączności operacyjnej polega na zobowiązaniu Projektodawcy ( Pomysłodawcy )do pełnego działania operacyjnego na rzecz spółki/przedsiębiorstwa, w które zainwestował inwestor, przez określony czas. Oznacza to, że 100 % uwagi zawodowej przedsiębiorcy powinno dotyczyć inwestycji i nie powinien on się zajmować innymi działaniami, co mogłoby się negatywnie obić na przedsięwzięciu. Klauzula ta może być jednakże negocjowana przez strony, zwłaszcza jeżeli inna działalność przedsiębiorcy nie stanowiłaby zagrożenia dla wypełniania przez niego obowiązków wynikających z umowy.

  1. Uwolnienie udziałów – Vesting

Vesting stanowi zobowiązanie przedsiębiorcy do działania zawodowego przez pewien czas na rzecz spółki (przedsiębiorstwa) pod rygorem zbycia swoich udziałów na rzecz inwestora po określonej w umowie cenie w razie zaprzestania działalności. Działanie na rzecz przedsiębiorstwa powinno być nieprzerwane. Ilość udziałów ulegających zbyciu będzie zależna od momentu, w którym nastąpiło przerwanie działania.

  1. Uprzywilejowane wyjście z kapitałowej spółki Liquidation preferencje

Tę klauzulę stosuje się na wypadek sprzedaży bądź / i likwidacji spółki (przedsiębiorstwa). Ma ona na celu zabezpieczenie interesów Inwestora w taki sposób, że w razie likwidacji / sprzedaży ma on zagwarantowaną określoną kwotę (np. równowartość zainwestowanych środków) niezależnie od kwoty otrzymanej za przedsiębiorstwo czy od struktury właścicielskiej.

  1. Lock-up

Klauzula lock-up stanowi zobowiązanie dla stron do niezbywania udziałów przez wskazany w umowie okres. Stanowi ona dobre zabezpieczenie interesów obu stron umowy inwestycyjnej, gdyż sprzyja trwałości przedsięwzięcia przez określony czas.