201604.09
0

Zabiegi kosmetyczne – zgoda na zabieg

W poprzednim artykule przedstawiłam podział zabiegów kosmetycznych na zabiegi kosmetyczne o charakterze leczniczym oraz zabiegi kosmetyczne o charakterze wyłącznie estetycznym. Dzisiaj skupię się na kwestii zgody osoby zainteresowanej danym zabiegiem wyłącznie estetycznym bądź innych osób, w przypadku niepełnoletności czy ograniczonej zdolności do czynności prawnych osoby zainteresowanej. Zainteresowałam się tą tematyką po zapytaniu mojej znajomej:

Czy koleżanka, pod której opieką pozostawała moja niepełnoletnia córka, mogła zezwolić na przekłucie jej uszu bez mojej zgody?

 

Czy mogła? Odpowiedź na to pytanie w dalszej części artykułu.

Zacznijmy od tego, że zgoda powinna być przede wszystkim skuteczna pod względem prawnym, a to z kolei oznacza, że musi pochodzić od osoby uprawnionej oraz powinna być świadoma, tj. obejmować skutki danego zabiegu.

Świadomość zgody

Przyjrzyjmy się tej ostatniej kwestii – świadomości zgody. Tutaj sytuacja kreuje się nieco odmiennie niż w przypadku zabiegów leczniczych. Otóż zabiegi kosmetyczne nie mające charakteru leczniczego nie korzystają z tzw. przywileju terapeutycznego, który polega na tym, że lekarz może ograniczyć zakres informacji dotyczących rokowania i stanu zdrowia pacjenta w pewnych warunkach, zwłaszcza gdyby takie informacje mogłyby wpłynąć bardzo negatywnie na leczenie pacjenta. Wobec tego wykonanie pozostałych zabiegów kosmetycznych wiąże się z udzieleniem pełnej informacji co do rokowań i skutków zabiegu. Dotyczy to także takich skutków zabiegu, które są mało prawdopodobne.

Ogólnie rzecz ujmując – osoba zainteresowana musi mieć pełną świadomość wszelkich skutków danego zabiegu.  W przeciwnym wypadku udzielona zgoda, pomimo pochodzenia od właściwej osoby, nie będzie skuteczna pod względem merytorycznym, gdyż nie będzie obejmowała całokształtu możliwych zagrożeń.

Na podstawie powyższego należy stwierdzić, że zgoda na zabieg kosmetyczny pozbawiony waloru terapeutycznego jest obwarowana wyższymi standardami informacyjnymi względem osoby korzystającej z zabiegu.

Osoba uprawniona

W sytuacji, gdy osoba korzystająca z zabiegu jest pełnoletnia i nie jest ubezwłasnowolniona, sprawa jest klarowna – jest ona w pełni uprawniona do decydowania o sobie, w tym o zabiegach, jakim się poddaje.

Inaczej ma się sprawa, gdy mamy do czynienia z osobą niepełnoletnią bądź ubezwłasnowolnioną.  Gdy zabiegowi ma być poddana osoba niepełnoletnia, zgodę na zabieg powinni wyrazić rodzice, pod których opieką rodzicielską pozostaje. W przypadku, gdy rodzice nie mogą w tej kwestii dojść do porozumienia, zasadne będzie włączenie sądu opiekuńczego.

Dobrze, a jak wygląda sprawa z opiekunem prawnym ustanowionego dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie (art. 13 § 2 kc)? Albo z kuratorem w przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego ( art. 16 § 2 kc)?

Co do opiekuna prawnego, w literaturze wskazuje się konieczność uzyskania przez niego zgody sądu opiekuńczego. Takie stanowisko wynika z przyjęcia, że skoro na dokonanie zabiegu lekarskiego wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego, to tym bardziej taka zgoda powinna zostać uzyskana w przypadku zabiegów nieterapeutycznych. Opiekun prawny występując do sądu o zezwolenie na wykonanie danego zabiegu, powinien uprzednio wysłuchać zdania podopiecznego.

Co się tyczy kuratora, to wskazuje się, że nie ma on uprawnienia do wyrażenia zgody na tego rodzaju zabieg, jeżeli nie wynika to z postanowienia sądu, który go ustanowił. Samo ustanowienie kuratora nie zawiera w sobie domniemanego zezwolenia na takie działanie. Wobec tego, aby kurator mógł wyrazić skuteczną prawnie zgodę, wymagane jest istnienie upoważnienia sądu do takiej reprezentacji – w zakresie korzystania osoby zainteresowanej konkretnym zabiegiem bądź zabiegami.

Jeżeli natomiast chodzi o małoletnie dzieci, zgodę na zabieg wyraża rodzic, pod którego władzą rodzicielską pozostaje albo opiekun ustanowiony przez sąd.

Zwrócę tu również uwagę na fakt, iż w przypadku małoletniego który ukończył 16 lat, również wymagana jest jego zgoda – tzw. zgoda kumulatywna.

Osobną kwestią pozostaje wyrażenie zgody na zabieg kosmetyczny przez opiekuna faktycznego. Otóż, o ile opiekun faktyczny jest uprawniony do wyrażenia zgody na zabieg medyczny (świadczenie medyczne), gdy pacjent jest małoletni bądź jest niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, w myśl art. 32 § 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, o tyle nie ma on żadnych uprawnień w przedmiocie wyrażenia zgody na zabieg kosmetyczny.

A zatem wracając do pytania przedstawionego na początku artykułu – Czy koleżanka, pod której opieką pozostawała moja niepełnoletnia córka, mogła zezwolić na przekłucie jej uszu bez mojej zgody?

Jako że koleżanka była opiekunem faktycznym dziecka, a nie zachodziła potrzeba wykonania badań czy przeprowadzenia ważnego zabiegu medycznego, uważam, że nie miała ona prawa pozwolić na wykonanie zabiegu przekłucia uszu u małoletniej. Nawet jeżeli dziecko miało ukończone 16 lat, wymagana była w tej kwestii także zgoda jego przedstawiciela ustawowego bądź w razie ustanowienia opiekuna prawnego – zgoda sądu opiekuńczego.

Ogólnie nie ma przeszkód ku temu, aby koleżanka zaprowadziła dziecko do miejsca, gdzie wykonuje się przekłuwanie uszu czy inne zabiegi kosmetyczne oraz towarzyszyła dziecku podczas jego wykonywania. Istotne jest jednak, aby w takim wypadku posiadała przy sobie pisemną zgodę rodzica sprawującego władze rodzicielską nad dzieckiem.

No dobrze, a co jeżeli jedno z rodziców wyraziło zgodę na taki zabieg a drugie jest temu przeciwne? Cóż, tu kłaniają się przepisy prawa rodzinnego.

Zakładając, że obojgu z rodziców przysługuje władza rodzicielska, w razie braku porozumienia powinni oni zwrócić się do sądu opiekuńczego.

 

Art. 97 KRO

§1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

§2. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

 

Natomiast przy założeniu, że władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodziców, decyzyjny głos należy do tego rodzica.

Art. 94 KRO

§1. Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.

§3. Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę.

 

Forma zgody

Zgoda na zabieg kosmetyczny o charakterze wyłącznie estetycznym może mieć dowolną formę – ustną bądź pisemną – gdyż przepisy prawne nie określają konkretnych wymagań co do formy. Jednakże z ostrożności, głównie dla celów dowodowych, lepszą opcją jest wyrażenie zgody na piśmie.

Literatura:

R. Kubiak, Prawo medyczne, Warszawa 2014